Strona startowa


Dagerotypia

w 1839 roku udostępniono światu proces fotograficzny- dagerotypię, nazwany tak od nazwiska jednego z wynalazców-Luis Jacques Mande Daguerre (drugim był zmarły wcześniej, jego wspólnik Józef Nicefor Niepce).
W tym pierwszym procesie fotograficznym obraz powstawał na wypolerowanej na lustrzany połysk, miedzianej,pokrytej srebrem płytce i uczulonej na światło parami jodu.
Tuż przed zdjęciem wkładano wypolerowaną blaszkę do specjalnej skrzynki w której osiadanie par jodu trwało do 30 minut. Po naświetleniu utajony obraz wywoływano w parach rtęci, tworząc pozytywowy obraz.
W wyniku tego procesu otrzymywano unikalny, odwrócony stronami, monochromatyczny, o bardzo wysokim oddaniu szczegółów obraz
Dagerotyp jest zdjęciem unikatowym, bardzo delikatnym, który łatwo ulegał uszodzeniom i dlatego umieszczano go pod szkłem i zamykano w etui.
Dagerotypy ze względu na bardzo niską czułość trzeba było naświetlać nawet kilkadziesiąt minut.

Kalotypia (Talbotypia)

papier solny
Pierwszy proces negatywowo - pozytywowy, opatentowany w 1841 roku przez Anglika Wiliama Henry'go Foxa Talbota.
Utajony obraz negatywowy otrzymuje się na papierze uczulonym azotanem srebra i jodkiem potasowym. Tak przygotowany papier-negatyw umieszcza się w aparacie fotograficznym i naświetla. Następnie papier wywołuje się w roztworze kwasu octowego i galusowego oraz azotanu srebra.
W ten sposób otrzymany papierowy negatyw kopiuje się stykowo w świetle słonecznym na tzw solnym papierze uczulonym za pomocą roztworu azotanu srebra i soli (odbitki solne).
Ta metoda umożliwiła skrócenie czasu naświetania zdjęć do 30 sekund w słoneczny dzień.

Cyjanotypia.



Najstarsza monochromatyczna technika fotograficzna.

Proces cyjanotypii został odkryty w 1842 roku przez Sir Johna Herschela jako trzeci
po dagerotypii i talbotypii i był pierwszym procesem bezsrebrowym.
Słowo cyjan pochodzi z greckiego „kyanos” i oznacza stalowoniebieski.
Papier akwarelowy nasycony roztworem żelazicyjanku potasowego i żelazicytrynianu amonowego poddaje się naświetlaniu stykowemu przez negatyw. Naświetlanie następuje za pomocą światła słonecznego lub innego źródła promieni UV.
Wywoływanie odbywa się pod wpływem strumienia zimnej wody.
Obrazy cyjanotypowe mają niebieskie zabarwienie.

Prace w tej technice:
Edwardo Aites


Anthotypia



Anthotypia (od greckiego słowa anthos - kwiat) to sposób tworzenia obrazów z bezpośrednim wykorzystaniem roślin prosto z ogrodu.
Ten od dawna zapomniany proces, pierwotnie wymyślony przez Sir Williama Herschela w 1842 r., jest bardzo prosty i przyjemny.
Emulsja światłoczuła jest wykonana z wrażliwych na światło roślin - z soku z owoców, warzyw
lub z rozgniecionych płatków kwiatów. Kartka papieru akwarelowego jest powlekana sokiem z roślin,
a następnie suszona. Na tak przygotowany papier kładzie się stykowo pozytyw wykonany na folii lub inny przedmiot ( np. liść) i wystawia na bezpośrednie działanie słońca.
Czas naświetlania, w zależności od wykorzystanych roślin i pogody wynosi od jednego do czterech dni. Obraz nie jest utrwalany.
Anthotypia to najbardziej pro-ekologiczny sposób otrzymywania obrazu.

Albumina

Pierwsze fotografie-dagerotypy były unikatami. Cały czas poszukiwano metody otrzymywania wielokrotnych odbitek.
Jedną z takich metod były odbitki solne ale w porównaniu do dagerotypów nie miały one ostrości i kontrastu obrazu dagerotypowego. Było to spowodowane przenikaniem obrazu w wewnętrzną strukturę papieru. Próbowano różnych metod pokrywania papieru aż w końcu wymyślono metodę pokrywania papieru kurzym białkiem-albuminą
Za wynalazcę metody albuminowej uważa się Francuza Desire Blanquart-Evrarda (około 1850 r.).
Albuminowe odbitki pozytywowe wykonuje się na papierze lub na innym podłożu uczulonym azotanem srebrowym i pokrytym kurzym białkiem i chlorkiem sodowym. Obraz otrzymuje się przez stykowe naświetlanie negatywu w świetle słonecznym
Odbitki albuminowe mają kolor czerwono-brązowy i można je tonować na inne kolory- od ciepłych brązów poprzez fiolety do głębokich czerni używając do tego celu chlorku złota.

Mokra płyta kolodionowa

Jedna z najstarszych technik fotograficznych, pochodzi z 1851 roku, wśród autorów wymienia się Artchera,Frya i Le Graya.
W tej metodzie preparuje się specjalny negatyw, z którego można już robić dowolną ilość odbitek.
Negatyw musi być przygotowany bezpośrednio przed wykonaniem zdjęcia i natychmiast wywołany. Płytka szklana (negatyw) musi być ręcznie pokryta kolodionem ( roztwór nitrocelulozy, eteru i alkoholu), następnie uczulona azotanem srebra, naświetlona kiedy jest jeszcze mokra (wysuszona traci czułość), natychmiast wywołana, a na koniec utrwalona w cyjanku potasu. Po wysuszeniu lakieruje się powierzchnię płytki szklanej mieszanką stabilizatora i oleju lawendowego.
Technika kolodionu jak każda technika manualna jest w znacznym stopniu nieprzewidywalna, a przez to może prowadzić do uzyskiwania zaskakujących efektów.
W czasach mokrej metody kolodionowej powstawały także fotografie metodą tzw.ambrotypii i ferrotypii pozwalającej uzyskać jeden unikalny obraz.
Ambrotypia to metoda w której jasny negatyw wywołanej mokrej płyty kolodionowej oglądany na czarnym podłożu w świetle odbitym sprawia wrażenie pozytywu.
Ferrotypia, to sposób wykonania zdjęcia w którym światłoczułą warstwę kolodionu nanoszono na płytkę żelazną (ferrum) pomalowaną na czarno.

Prace w tej technice:
Ken Merfeld

Chromianowa technika fotograficzna tzw. „guma”.



W latach pięćdziesiątych dziewiętnastego wieku, zaczęto intensywnie pracować nad techniką fotografii barwnej. Podczas wielu prób z pigmentami, gumą arabską i dwuchromianami, wynaleziono (Poitevin w 1854 roku) litograficzną technikę „gumy”. Rozwinął ją pod koniec XIX w. Robert Demachy.
Do otrzymywania obrazów wykorzystuje się światłoczułość roztworu dwuchromianu amonu lub potasu oraz gumy arabskiej jako koloidu organicznego. Papier akwarelowy pokryty takim roztworem z dodatkiem pigmentów barwnych, naświetla się stykowo światłem słonecznym przez negatyw.
Po wywołaniu, czyli rozpuszczeniu w wodzie emulsji, otrzymujemy gotową pracę.
Szczególnie trudnym i skomplikowanym procesem jest otrzymywanie gum barwnych. Liczba kolejnych etapów potrzebnych do ich wykonania często dochodzi do 20, a sam proces tworzenia trwa wiele dni.
Obraz podczas wywoływania wodą i pędzlem, nieustannie się zmienia, a jego charakter jest całkowicie zależny od woli artysty. Powstałe z tego samego negatywu odbitki, mogą się bardzo między sobą różnić i dlatego każdą należy traktować jako oryginał.
Trwałość prac wykonanych tą techniką wynosi setki lat.

Prace w tej technice:
Zbigniew Wielgosz
Bruno Anedda
Jean Janssis
Key Kenny
Konrad K. Pollesch


Olej

Najpierw przygotowuje się papier akwarelowy przeklejając go żelatyną.
Następnie uczula się go za pomocą roztworu z dwuchromianu amonu i alkoholu.
Tak przygotowany papier naświetla się przez negatyw stykowo, światłem słonecznym. Następnie płucze się w zimnej wodzie w celu wypłukania dwuchromianu.Po wysuszeniu ostrożnie podgrzewa się obraz żelatynowy w ciepłej wodzie tak aż powstaje żelatynowy relief.
Relief powstaje wskutek zgarbowania żelatyny w różnym stopniu w różnych partiach obrazu (w miejscach ciemnych- żelatyna zgarbuje się całkowicie; w światłach prawie wcale). W miejscach zgarbowanych żelatyna pęcznieje najmocniej.
Następnie wilgotny papier pokrywa się farbą drukarską za pomocą grubego pędzla. Farba najbardziej przylega do miejsc najsilniej zgarbowanych, napęczniała żelatyna nie przyjmuje farby.

Prace w tej technice:
Henk Thijs

Bromolej. Zalicza się do klasycznych technik w fotografii artystycznej.

Punktem wyjścia jest normalne powiększenie na papierze bromosrebrowym.
Po utrwaleniu zdjęcia następuje proces usunięcia obrazu srebrowego w roztworze miedziowo-chromianowym czyli odbielenie.
Następnie ostrożnie podgrzewa się obraz żelatynowy w ciepłej wodzie tak aż powstaje żelatynowy relief.
Relief powstaje wskutek zgarbowania żelatyny w różnym stopniu w różnych partiach obrazu ( w miejscach ciemnych- żelatyna zgarbuje się całkowicie; w światłach prawie wcale). W miejscach zgarbowanych żelatyna pęcznieje najmocniej.
Następnie wilgotny papier pokrywa się farbą drukarską za pomocą grubego pędzla. Farba najbardziej przylega do miejsc najsilniej zgarbowanych, napęczniała żelatyna nie przyjmuje farby.

Prace w tej technice:
Gene Laughter

Kalitypia

Technika kalitypii, często mylona z procesem Vandyke Brown, jest procesem żelazowo-srebrowym i została opatentowana w 1889 roku przez W.W.J. Nicol.
W kalitypii światłoczułym elementem jest szczawian żelaza, który daje wspaniałe efekty z głębokimi cieniami, dużą gęstością i możliwością kontroli kontrastu. Po pokryciu papieru roztworem szczawianu żelaza i azotanu srebra, naświetloną stykowo, za pomocą światła UV odbitkę należy wywołać w specjalnym wywoływaczu.
Kalitypia umożliwia wykonanie odbitek, które mają ten sam zakres tonalny i kolor co platyna/palladium, a po zastosowaniu tonowania metalami szlachetnymi, złotem, platyną, palladium, obrazy są tak samo trwałe ale przy znacznie niższych kosztach.
Trwałość prawidłowo wykonanej, tonowanej metalami szlachetnymi kalitypii jest taka jak trwałość nośnika (papieru) obrazu.
Nie tonowana kalitypia jest w kolorze ciemnego brązu.

Resinotypia

Autorem tej techniki był włoski chemik Rodolfo Namias (1867-1938).
Proces został opatentowany w 1922 roku jako "Resinopigmentipia", ale nazwa została zapisana w 1923 roku w prostszy sposób jako "Resinotipia".
Do otrzymywania obrazu wykorzystuje się stopioną i zmieloną na proszek mieszaninę pigmentu i kalafonii (żywicy, wł.resina), którą pokrywa się, wcześniej przygotowany w podobny sposób jak w technice olejowej, obraz.
Pomimo sukcesów, głównie we Włoszech, rozwój resinotypii został przerwany po około 15 latach.
Obrazy odznaczają się charakterystyczną aksamitną powierzchnią i pozwalają na duże możliwości ingerencji manualnej.

Prace w tej technice:
Alberto Novo

Literatura:
„Fotografia na materiałach nietypowych”- Stanisław Sommer
„Szlachetne techniki w fotografji”- Stefan Kotaniec
„Guma warszawska”- Witold Dederko
"Graphische Techniken"- M.Riat 2006
"Historia fotogrfii światowej"- Naomi Rosenblum
"Spojrzenie w przeszłość polskiej fotografii" Ignacy Płażewski